Gratis producten, spaarzegels, een volle spaarkaart, korting bij een bepaald aankoopbedrag of nog een paar euro extra bestellen voor gratis verzending.
We zijn er gek op.
En ik snap het ook. Want als je toch boodschappen doet, waarom zou je dan niet sparen voor iets leuks? Waarom zou je die gratis verzending laten liggen? En als je voor een paar euro extra een cadeau krijgt, is dat toch mooi meegenomen?
Zeker.
Maar alleen als je die paar euro sowieso al van plan was uit te geven.
Want daar zit precies de valkuil van veel spaaracties.
Het woord gratis zorgt er soms voor dat we meer geld uitgeven dan we eigenlijk van plan waren. En voor je het weet heb je €15 extra uitgegeven om iets van €5 gratis te krijgen.
Dat is geen besparen.
Dat is €15 uitgeven.
Sparen is niet het probleem
Laat ik vooropstellen dat ik helemaal niets tegen spaaracties heb.
Sterker nog: ik doe er zelf ook graag aan mee als het iets oplevert.
Denk bijvoorbeeld aan acties in de supermarkt waarbij je bij iedere €10 of €15 boodschappen iets krijgt. Lidl heeft bijvoorbeeld regelmatig van dit soort acties, zoals de bekende Tuintjes. Maar denk ook aan glazen, bakjes, handdoeken, speelgoed of andere verzamelacties van supermarkten.
Als jij voor €62 boodschappen nodig hebt en je krijgt daar vervolgens gratis spaarpunten of producten bij?
Prima!
Je hebt immers niets extra uitgegeven om ze te krijgen.
Het wordt pas anders wanneer er €57 op de kassa staat en je denkt:
"O, voor €60 krijg ik nog een extra spaarpunt. Dan pak ik nog wel even iets."
Dat ene extra product lijkt misschien niet zo belangrijk.
Maar juist dat gedrag kan ervoor zorgen dat een gratis spaaractie helemaal niet meer gratis is.
De belangrijkste regel bij iedere spaaractie
Eigenlijk kun je dit hele artikel samenvatten in één regel:
Koop wat je nodig hebt en pak daarna de beloning. Koop nooit méér om de beloning te krijgen.
Dat klinkt ontzettend simpel.
Maar winkels en webshops weten heel goed dat wij daar moeite mee hebben.
Niet omdat ze gemeen zijn. Een spaaractie is simpelweg marketing. Een winkel organiseert zo'n actie niet alleen omdat ze jou graag een gratis plantje, bewaarbakje of handdoek cadeau willen doen.
De actie moet iets opleveren.
Bijvoorbeeld dat je vaker terugkomt, meer producten koopt of je boodschappen bij die winkel doet in plaats van bij de concurrent.
Daar is op zichzelf niets mis mee.
Zolang jij maar degene blijft die bepaalt hoeveel geld je uitgeeft.
De valkuil van: "Ik hoef nog maar..."
Dit is misschien wel de gevaarlijkste gedachte bij spaaracties:
"Ik hoef nog maar..."
Ik hoef nog maar €4 voor een extra zegel.
Ik hoef nog maar twee vakjes voor een volle kaart.
Ik hoef nog maar €12 te bestellen voor gratis verzending.
Ik hoef nog maar één product te kopen voor het gratis artikel.
Dat woordje maar maakt het bedrag ineens klein.
Stel dat je online iets bestelt voor €38.
De verzendkosten zijn €4,95.
Vanaf €50 wordt je bestelling gratis verzonden.
Je ziet vervolgens groot in beeld:
Nog €12 te gaan voor GRATIS verzending!
Wat doen veel mensen?
Nog even rondkijken.
Misschien kunnen we shampoo gebruiken. O, deze kaars is leuk. En deze sokken komen vast wel van pas.
Uiteindelijk ligt er voor €51 in je winkelmandje.
Gefeliciteerd.
Je hebt €4,95 verzendkosten bespaard...
...door €13 extra uit te geven.
Natuurlijk is het anders wanneer je iets toevoegt wat je volgende week toch al nodig hebt. Dan kan het juist slim zijn.
Maar alleen als dat echt zo is.
Niet wanneer je jezelf probeert wijs te maken dat die derde geurkaars eigenlijk een noodzakelijke aankoop was.
Koopzegels werken net even anders
Dan zijn er natuurlijk nog koopzegels.
Daarbij betaal je bewust iets extra bij je boodschappen en spaar je dit bedrag op.
Koopzegels kunnen interessant zijn, afhankelijk van de voorwaarden en het rendement van het betreffende programma. Maar ook hier geldt dat je moet oppassen dat het sparen je koopgedrag niet gaat bepalen.
Een koopzegel is geen goede reden om boodschappen bij een duurdere winkel te doen.
En het is ook geen reden om meer boodschappen te kopen.
Je kunt jezelf dus beter afvragen:
"Zou ik deze boodschappen hier ook kopen als ik geen koopzegels kreeg?"
Is het antwoord ja?
Dan kan het voordeel mooi meegenomen zijn.
Is het antwoord nee?
Dan is het misschien helemaal geen voordeel.
Hetzelfde geldt eigenlijk voor cashback, puntenprogramma's en klantenkaarten.
Een voordeel is pas voordeel als je oorspronkelijke aankoop hetzelfde blijft.
Een volle spaarkaart is óók geen reden om geld uit te geven
Ken je die spaarkaarten waarbij je bijvoorbeeld na tien aankopen korting of een gratis product krijgt?
Negen vakjes vol.
Nog eentje te gaan.
Je zou eigenlijk helemaal niets nodig hebben.
Maar ja...
Het is zonde om die kaart niet vol te maken.
Nee.
Dat is het niet.
Als je €8 moet uitgeven om daarna iets ter waarde van €5 gratis te krijgen, ben je niet €5 rijker geworden.
Je bent €8 armer geworden en hebt twee dingen gekregen die je waarschijnlijk niet nodig had.
Bewaar de kaart gewoon totdat je wél weer iets nodig hebt.
En verloopt hij voor die tijd?
Dan verloopt hij.
Dat is soms financieel slimmer dan geld uitgeven om een beloning niet "mis te lopen".
Gratis vanaf €50 is niet hetzelfde als €50 besparen
Drempelbedragen kom je overal tegen.
Gratis cadeau vanaf €50.
10% korting vanaf €75.
Gratis verzending vanaf €40.
Tweede product gratis.
3 halen, 2 betalen.
Het kan allemaal voordelig zijn.
Maar kijk eerst naar wat je daadwerkelijk nodig hebt.
Stel dat één fles wasmiddel €12 kost en de actie is 3 halen, 2 betalen.
Gebruik je dit wasmiddel altijd, heb je voldoende geld in je boodschappenbudget en weet je zeker dat je die drie flessen uiteindelijk gebruikt?
Dan kan het een prima voorraadactie zijn.
Maar drie zakken verse sla kopen omdat de derde gratis is?
Dat is een stuk minder interessant als je twee zakken uiteindelijk weggooit.
Gratis eten dat in de vuilnisbak belandt, is nog steeds verspilling.
Kijk niet naar wat je bespaart, maar naar wat je uitgeeft
Dit is een trucje dat je bij veel aankopen kunt gebruiken.
Winkels laten je graag zien hoeveel je bespaart.
Van €79,95 voor €49,95.
Je bespaart €30!
Maar jouw bankrekening ziet iets anders.
Die ziet:
- €49,95
Daarom kijk ik liever naar de vraag:
"Wat kost dit mij?"
in plaats van:
"Hoeveel korting krijg ik?"
Je kunt namelijk nooit €30 besparen op iets wat je anders helemaal niet gekocht zou hebben.
Dan heb je gewoon €49,95 uitgegeven.
Die manier van denken helpt niet alleen bij spaaracties, maar ook bij aanbiedingen, Black Friday, kortingscodes en uitverkopen.
Het sluit mooi aan bij bewust omgaan met je geld: niet automatisch zo weinig mogelijk uitgeven, maar beslissen waar jij je geld aan wílt uitgeven.
Lees daarom ook eens: Waar mag jij juist wél veel geld aan uitgeven?
Want Financieel Blij zijn betekent voor mij niet dat je nooit iets leuks mag kopen.
Integendeel.
Maar ik geef liever bewust €50 uit aan iets waar ik écht blij van word, dan vijf keer €10 aan dingen die ik eigenlijk alleen kocht omdat er een actie aan vastzat.
Geef spaaracties een plek in je budget
Een budget kan hierbij enorm helpen.
Wanneer jij vooraf hebt bepaald hoeveel je deze week aan boodschappen wilt uitgeven, verandert een spaaractie dat bedrag niet ineens.
Je boodschappenbudget is bijvoorbeeld €100.
Bij de kassa blijkt dat je voor €94 boodschappen hebt.
Vanaf €100 krijg je een extra cadeau.
Dan heb je twee mogelijkheden.
Je hebt nog iets nodig dat je anders morgen of volgende week zou kopen. In dat geval kun je dat meenemen.
Of je hebt niets meer nodig.
Dan betaal je €94 en loop je zonder extra cadeau de winkel uit.
En weet je wat?
Dan heb je €6 gewonnen.
Niet verloren.
Dat verschil in denken is ontzettend belangrijk.
Het helpt om regelmatig even naar je geld te kijken. Daarvoor kun je bijvoorbeeld mijn financiële 15-minuten-check gebruiken. Even je banksaldo, potjes, aankomende uitgaven en budget bekijken kan voorkomen dat kleine impulsaankopen zich ongemerkt opstapelen.
Pas ook op met sparen omdat "iedereen het doet"
Er is nog iets grappigs aan spaaracties.
Ze kunnen behoorlijk aanstekelijk zijn.
Iedereen op het schoolplein spaart de plaatjes.
Je collega's hebben allemaal die glazen.
Op Facebook zie je mensen vragen of iemand nog zegels over heeft.
En ineens wil jij ook die kaart vol.
Terwijl je een week eerder niet eens wist dat je die glazen nodig had.
Vraag jezelf daarom af:
Wil ik het product echt hebben, of wil ik vooral de verzameling compleet maken?
Dat zijn twee heel verschillende dingen.
Natuurlijk mag verzamelen leuk zijn. Als jij ontzettend veel plezier hebt van een bepaalde actie en daar bewust wat geld voor reserveert, is daar niets mis mee.
Maar noem het dan wat het is:
een uitgave voor plezier.
Niet besparen.
Mijn simpele spaaractie-check
Voordat je extra geld uitgeeft voor een actie, kun je jezelf vijf vragen stellen:
- Was ik van plan dit product sowieso te kopen?
- Past het binnen mijn budget?
- Ga ik het daadwerkelijk gebruiken?
- Zou ik het ook kopen zonder de spaaractie of korting?
- Geef ik nu meer uit dan het voordeel dat ik krijg?
Vooral vraag vier vind ik belangrijk.
Zou je zonder de actie gewoon doorlopen?
Dan is de kans groot dat je het product helemaal niet nodig hebt.
En dat is prima.
Je hoeft niet iedere korting te benutten.
Je hoeft niet iedere spaarkaart vol te krijgen.
Je hoeft niet iedere gratis verzending te halen.
Je hoeft zelfs niet ieder gratis product mee te nemen als je er niets aan hebt.
Maak van sparen juist een automatisme
Wil je echt sparen?
Dan zijn er veel betere manieren dan bij de kassa proberen voldoende punten bij elkaar te krijgen.
Zet bijvoorbeeld automatisch een bedrag opzij zodra je inkomen binnenkomt.
€25, €50 of €100.
Wat voor jou haalbaar is.
Daar schreef ik eerder het artikel Sparen van wat overblijft? Draai het eens om over.
Want het grappige is:
We doen soms enorm veel moeite voor €5 korting of een gratis product...
...maar vergeten ondertussen iedere maand €25 op onze spaarrekening te zetten.
Terwijl dat laatste op jaarbasis €300 oplevert.
Zonder spaarkaart.
Zonder zegeltjes.
En zonder dat je iets hoeft te kopen.
Gratis mag best leuk zijn
Na dit hele verhaal hoef je echt niet met een grote boog om iedere spaaractie heen te lopen.
Ik vind ze zelf ook leuk.
Heb je je gewone boodschappen gedaan en krijg je daarna gratis Tuintjes, zegels, plaatjes of punten?
Lekker meenemen.
Kun je met een volle kaart iets krijgen dat je graag wilt hebben?
Leuk!
Bestel je iets wat je nodig hebt en blijkt de verzending ook nog gratis?
Mooi meegenomen.
Het probleem begint pas wanneer je de volgorde omdraait.
Niet:
"Wat moet ik kopen om de beloning te krijgen?"
Maar:
"Dit heb ik nodig. Welke beloning krijg ik daar toevallig bij?"
Dat ene verschil kan je op jaarbasis verrassend veel geld schelen.
Dus de volgende keer dat je bij de kassa denkt:
"O, ik hoef nog maar €3,50..."
stop dan heel even.
Kijk naar je mandje.
Kijk naar je budget.
En vraag jezelf af:
Heb ik nog iets nodig?
Nee?
Dan betaal je gewoon.
Ook zonder dat extra zegeltje.
Want soms is de beste spaaractie simpelweg het geld dat je níét uitgeeft.
