Je hebt je budget helemaal netjes gemaakt.
De huur staat erin.
De energierekening.
Boodschappen.
Verzekeringen.
Sparen.
Je buffer.
Misschien zelfs een apart potje voor vakantie en de jaarlijkse gemeentebelasting.
Alles klopt.
Tot je op zaterdagmiddag door de stad loopt en ineens denkt:
Ik heb eigenlijk ontzettend veel zin in een cappuccino met iets lekkers.
Maar ja…
Daar heb je niet voor gebudgetteerd.
Dus je loopt braaf door.
Een paar dagen later zie je iets leuks bij de Action. Niet nodig, wel leuk. Je laat het liggen.
De week daarna vraagt iemand of je mee uit eten gaat.
Nee, want dat past niet in je budget.
En ergens halverwege de maand begin je ineens een enorme hekel te krijgen aan dat prachtige budget waar je zo enthousiast aan was begonnen.
Herkenbaar?
Dan ligt dat misschien helemaal niet aan jouw discipline.
Misschien is je budget gewoon te streng.
Want een goed budget moet niet alleen op papier kloppen.
Een goed budget moet je ook kunnen volhouden.
En daarom vind ik dat ieder budget eigenlijk een potje voor onzin nodig heeft.
Een potje voor… onzin?
Ja.
Onzin.
Je mag het natuurlijk ook een andere naam geven.
Fun money.
Zakgeld.
Leuk-geld.
Vrij besteden.
Genietpotje.
Maar persoonlijk vind ik potje voor onzin eigenlijk wel lekker duidelijk.
Het is geld dat je bewust reserveert voor dingen die financieel gezien misschien helemaal niet noodzakelijk zijn.
Een cappuccino buiten de deur.
Een tijdschrift.
Een bos bloemen voor jezelf.
Een klein hobbyartikel.
Een ijsje.
Die veel te leuke mok die je eigenlijk totaal niet nodig hebt.
Of gewoon iets waarvan je denkt:
Daar word ik blij van.
Het belangrijkste verschil?
Je koopt het niet stiekem naast je budget.
Het is onderdeel van je budget.
Een budget is geen straf
Dit vind ik één van de grootste misverstanden rondom budgetteren.
Mensen beginnen met budgetteren omdat ze meer grip op hun geld willen krijgen. Vervolgens maken ze een schema waarin werkelijk iedere leuke uitgave wordt geschrapt.
Geen koffie buiten de deur.
Geen kleding.
Geen hobby.
Geen uit eten.
Geen cadeautje voor jezelf.
Alles wat overblijft moet naar sparen, schulden aflossen of andere verstandige doelen.
Op papier ziet dat fantastisch uit.
Maar jij bent geen spreadsheet.
Je bent een mens.
En mensen willen af en toe ook gewoon iets leuks doen.
Budgetteren betekent niet dat je nooit meer geld mag uitgeven aan iets wat niet noodzakelijk is. Budgetteren betekent juist dat jij vooraf bepaalt waar je geld naartoe mag gaan.
Dat is een belangrijk verschil.
In het artikel Budgetteren met meerdere bankrekeningen: zo geef je iedere euro een bestemming legde ik al uit hoe fijn het kan zijn om verschillende bedragen bewust een eigen taak te geven.
Je huur-euro heeft een bestemming.
Je boodschappen-euro heeft een bestemming.
Je spaar-euro heeft een bestemming.
Waarom zou je plezier-euro dan geen bestemming mogen krijgen?
Te streng budgetteren werkt vaak maar tijdelijk
Misschien heb je het met eten ook weleens meegemaakt.
Je besluit:
Vanaf maandag ga ik gezond eten.
Geen koek.
Geen chips.
Geen chocolade.
Geen sausjes.
Geen friet.
Geen pizza.
Geen suiker.
En het liefst na zeven uur 's avonds helemaal niets meer.
Maandag gaat fantastisch.
Dinsdag ook.
Woensdag begint het moeilijk te worden.
En zaterdagavond zit je met een zak chips, chocolade én koek op de bank omdat je het helemaal zat bent.
Met geld kan precies hetzelfde gebeuren.
Je maakt een extreem streng budget en houdt dat een paar weken vol.
Tot je op een dag denkt:
Ik werk toch niet alleen maar om rekeningen te betalen?
En voordat je het weet heb je niet één klein bedrag uitgegeven, maar ineens €100 of €200.
Daarna komt de schuld.
Niet de financiële schuld, maar het schuldgevoel.
“Zie je wel, ik kan niet met geld omgaan.”
Terwijl het echte probleem misschien was dat je budget helemaal geen ruimte gaf om mens te zijn.
Maak leuke uitgaven juist zichtbaar
Er is nog een voordeel van een apart potje voor onzin.
Je krijgt beter inzicht.
In het artikel Waar lekt jouw geld weg? hebben we het juist over die kleine uitgaven die ongemerkt uit je rekening verdwijnen.
Hier €4,50.
Daar €7,95.
Nog even €12 bij de drogist.
Even iets online bestellen.
Een koffietje onderweg.
Op zichzelf zijn die bedragen niet het probleem.
Het probleem ontstaat wanneer je niet weet hoeveel je er totaal aan uitgeeft.
Daarom is een potje voor onzin eigenlijk precies het tegenovergestelde van geld verspillen.
Je zegt bijvoorbeeld:
Deze maand mag ik €50 helemaal vrij besteden.
Je hoeft niet over iedere euro na te denken.
Je hoeft jezelf niet te verantwoorden.
Wil je vijf keer koffie drinken?
Prima.
Wil je die €50 bewaren en aan één ding uitgeven?
Ook prima.
Maar als die €50 op is, is hij op.
En daardoor ontstaat er automatisch een grens.
Hoeveel moet er in je onzinpotje?
Daar is natuurlijk geen standaardbedrag voor.
En nee, ik ga je niet vertellen dat iedereen precies 5% of 10% van zijn inkomen hiervoor moet reserveren.
Iedere financiële situatie is anders.
Heb je schulden, nauwelijks spaargeld en moeite om iedere maand rond te komen?
Dan zal je potje waarschijnlijk klein zijn.
Misschien €10 of €20 per maand.
Heb je meer ruimte?
Dan kan het €50, €75 of €100 zijn.
Het gaat niet om het bedrag.
Het gaat erom dat je jezelf bewust toestemming geeft om een klein deel van je geld gewoon te gebruiken voor plezier.
Zelfs €10 kan verschil maken.
Dat sluit mooi aan bij mijn eerdere artikel De kracht van kleine bedragen – hoe €5 je leven kan veranderen.
Kleine bedragen worden vaak onderschat.
Dat geldt bij sparen, maar óók bij genieten.
Je hoeft echt geen €200 per maand uit te trekken om iets leuks te kunnen doen.
Het verschil tussen een geldlek en bewust genieten
Nu wordt het interessant.
Want eerder vertel ik dat je geldlekken moet opsporen.
En nu vertel ik dat je geld mag uitgeven aan onzin.
Is dat niet tegenstrijdig?
Nee.
Er zit een enorm verschil tussen:
€40 ongemerkt uitgeven
en
€40 bewust uitgeven.
Stel dat jij iedere werkdag ergens koffie haalt voor €4.
Twintig werkdagen × €4 = €80 per maand.
Als je daar eigenlijk helemaal niet bij stilstaat, kan dat een geldlek zijn.
Maar misschien ben jij gek op koffie buiten de deur. Het is jouw genietmoment. Je neemt er rustig de tijd voor en vindt dat iedere euro waard.
Dan kun je besluiten:
“Dit vind ik belangrijk. Ik maak hier bewust €40 voor vrij en de andere dagen neem ik koffie van huis mee.”
Kijk.
Nu heb jij de controle.
Dat is precies waar budgetteren over gaat.
Niet zo min mogelijk uitgeven.
Maar bewust kiezen.
Cashstuffen is hier perfect voor
Werk je met cashstuffing?
Dan zou ik hier letterlijk een envelop voor maken.
Schrijf erop:
ONZIN
of:
LEUK
of misschien:
ZONDER SCHULDGEVOEL
Stop daar aan het begin van de maand jouw bedrag in.
En vervolgens mag je dat geld besteden.
Zonder jezelf bij iedere aankoop af te vragen of je eigenlijk stout bezig bent.
Juist doordat je met een apart bedrag werkt, zie je precies hoeveel ruimte je nog hebt.
Dat tastbare is één van de redenen waarom cashstuffen voor veel mensen zo goed werkt. Daar schreef ik eerder uitgebreid over in Wat is cashstuffen en waarom werkt het zo goed?.
Maar je hoeft natuurlijk niet met contant geld te werken.
Je kunt hetzelfde principe digitaal toepassen.
Maak bijvoorbeeld een apart spaarpotje in je bankapp of gebruik een aparte rekening.
Zolang jij maar kunt zien:
Dit bedrag mag ik vrij besteden.
Maar ik wil juist zo snel mogelijk sparen
Dat snap ik.
Stel dat je €50 per maand voor leuke dingen reserveert.
Dan is dat €600 per jaar.
€600!
Dat had ook naar je buffer gekund.
Of naar je hypotheek.
Of naar je schuld.
Of naar beleggingen.
Klopt.
Maar stel dat je jezelf twaalf maanden lang werkelijk niets toestaat.
Hoe groot is dan de kans dat je dat plan twaalf maanden volhoudt?
Dat is de vraag die je jezelf moet stellen.
Financiële plannen worden vaak gemaakt alsof we robots zijn.
Als ik iedere maand €500 spaar, heb ik over twee jaar €12.000.
Rekenkundig klopt dat.
Maar vervolgens gebeurt het leven.
Er is een verjaardag.
Je wilt een keer uit eten.
Je hobby kost geld.
Je ziet iets leuks.
Je hebt een slechte week en wilt iets gezelligs doen.
Een financieel plan dat alleen werkt als alles perfect gaat, is eigenlijk geen goed plan.
Je budget moet bij jouw leven passen
Dat vind ik misschien wel het belangrijkste.
Kopieer niet zomaar het budget van iemand anders.
Die persoon heeft een ander inkomen.
Andere vaste lasten.
Andere wensen.
Andere hobby's.
Een ander gezin.
En andere prioriteiten.
De één wordt ontzettend blij van iedere maand uit eten gaan.
De ander vindt dat zonde van het geld, maar kan uren rondlopen in een hobbywinkel.
Allebei prima.
Je budget hoeft niet te vertellen wat jij belangrijk zou moeten vinden.
Je budget moet laten zien wat jij belangrijk vindt.
Daarom hoort plezier er ook tussen.
En als het potje leeg is?
Dan komt natuurlijk het minder leuke stukje.
Leeg is leeg.
Want anders heeft het potje weinig zin.
Heb je €40 gereserveerd en is dat op 17 september op?
Dan kun je twee dingen doen.
Je wacht tot oktober.
Of je kiest bewust om geld uit een andere categorie te halen.
Maar dan moet je ook accepteren dat daar minder geld beschikbaar is.
Dat vind ik veel gezonder dan gedachteloos blijven pinnen.
Je ziet meteen het gevolg van je keuze.
Misschien ontdek je na drie maanden dat €20 echt te weinig is en €40 veel realistischer.
Prima.
Een budget staat niet in steen gebeiteld.
Je mag aanpassen.
Sterker nog: dat moet.
Een goed budget ontstaat door proberen, kijken, aanpassen en opnieuw proberen.
Pas op voor impulsaankopen
Een onzinpotje betekent trouwens niet dat iedere impulsaankoop ineens verstandig is.
Er zit nog steeds verschil tussen:
“Wat een leuke plant, die neem ik mee uit mijn vrije potje.”
en:
“Ik heb €50 vrij te besteden, dus ik MOET vandaag €50 uitgeven.”
Je hoeft het potje niet leeg te maken.
Heb je aan het einde van de maand €18 over?
Mooi.
Je kunt het meenemen naar volgende maand.
Of alsnog toevoegen aan je spaardoel.
En merk je dat je vooral dingen koopt omdat je moe, verdrietig of verveeld bent? Dan is het goed om daar eens naar te kijken. In Impulsaankopen vermijden – hoe je bewuster met je geld omgaat lees je daar meer over.
Het doel blijft bewust omgaan met geld.
Financieel blij zijn betekent ook vandaag leven
We praten bij geld heel vaak over later.
Later wil ik een huis.
Later wil ik met pensioen.
Later wil ik reizen.
Later wil ik financieel vrij zijn.
En ja, sparen voor later is ontzettend belangrijk.
Maar weet je wat ook belangrijk is?
Vandaag.
Je hoeft niet al je geld vandaag op te maken.
Maar je hoeft ook niet ieder plezier uit te stellen tot een vaag moment ergens in de toekomst.
De kunst zit wat mij betreft precies in het midden.
Zorgen voor morgen.
Zonder vandaag helemaal over te slaan.
Dat is voor mij financieel blij zijn.
Geef jezelf dus een beetje financiële speelruimte
Pak je budget er eens bij.
Staat daar alleen wat je moet betalen?
Of staat er ook iets tussen waar je blij van wordt?
Als dat laatste ontbreekt, probeer het komende maand dan eens.
Je hoeft echt niet meteen een enorm bedrag vrij te maken.
Begin met €10, €20 of €25.
Maak een envelop.
Een digitaal potje.
Of zet gewoon één extra regel in je budget:
Onzin: €25
En geniet ervan.
Bewust.
Zonder schuldgevoel.
Want uiteindelijk is het beste budget niet het budget waarmee je op papier iedere euro maximaal benut.
Het beste budget is het budget dat je maand na maand kunt blijven gebruiken.
Iedere euro mag een bestemming hebben.
En soms mag die bestemming gewoon zijn:
iets leuks.
